In het Museum van Sloten zijn deze week twee indrukwekkende tweehandszwaarden onthuld, wapens die dateren uit de late zestiende eeuw en waarschijnlijk door Friese strijders zijn gebruikt ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog.
Conservator Casper van Dijk van het Nationaal Militair Museum was aanwezig bij de presentatie en sprak over de bijzondere vondst. Er vond ook een zwaarddemonstratie plaats door Oskar ter Mors (Wapenkunst Academie Rijswijk).
Zwaarden als grasmaaiers
De zwaarden lagen tot voor kort nog op zolder bij het oude raadhuis van Balk, waar een deel van de collectie tijdelijk was opgeslagen. “Een zolder is niet de perfecte plek om zwaarden of andere collectie op te bergen,” vertelt Van Dijk. “Dus die worden nu veilig hier in het museum opgeslagen.”
Volgens Van Dijk stammen de wapens uit de periode 1560 tot 1630, precies in de tijd dat in de Nederlanden hevig werd gevochten. Deze enorme zwaarden — soms bijna manshoog — werden gebruikt door elitaire soldaten, de zogenoemde ‘doppelsöldners’, die dubbele soldij ontvingen.
Zij stonden letterlijk in het heetst van de strijd. “Ze werden als een soort grasmaaiers gebruikt over de veldslag heen,” legt Van Dijk uit.
Ceremonie of strijd?
Het Nationaal Militair Museum doet momenteel onderzoek naar de functie van dergelijke zwaarden. Lange tijd werd gedacht dat veel van de bewaargebleven exemplaren ceremoniële wapens waren, omdat ze zo groot zijn. Maar de onderzoekers zien nu duidelijke verschillen tussen échte gevechtszwaarden en latere ceremonieel gebruikte exemplaren.
“We hebben inmiddels meer dan honderd zwaarden onderzocht,” zegt Van Dijk. “En we kunnen waarschijnlijk zeggen dat er twee groepen zijn: zwaarden met gebruikssporen en zwaarden die later zijn aangepast.”
Lokaal gebruik
De kans is zeer groot dat de Sloter zwaarden daadwerkelijk door Friezen zijn gebruikt. De twaalf vrijwel identieke exemplaren die in Sloten zijn aangetroffen, wijzen erop dat ze lokaal in gebruik waren en daarna als groep bewaard zijn.
Voor de betrokken conservatoren voelde de vondst als iets unieks. “Dit was echt een ‘barn find’,” zegt Van Dijk. Het museum dacht aanvankelijk dat er replica’s lagen opgeslagen, maar eenmaal op zolder bleek het om originele exemplaren te gaan. “Op één klap heeft Sloten de grootste collectie tweehandszwaarden van Nederland, op een militair museum na.”