Mensen die naast landbouwgrond wonen, kunnen mogelijk vaker te weten komen welke bestrijdingsmiddelen in hun omgeving worden gebruikt. Een recente uitspraak van de rechtbank opent de deur naar meer transparantie over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door boeren. De vraag of omwonenden recht hebben op deze informatie speelt al langer, mede door zorgen over gezondheid en milieu.
Actiegroep Meten=Weten is de aanleiding geweest voor deze rechtszaak, nadat hun aanvraag om specifieke gegevens in te zien door de minister afgewezen werd. De NVWA, die deze gegevens verzameld, krijgt twaalf weken de tijd om met een nieuw besluit te komen wat betreft de transparantie van deze gegevens.
Noodzakelijk kwaad
Akkerbouwer Sjef van der Avoird uit Bantega geeft aan geen geheim te maken van het gebruik van bestrijdingsmiddelen op zijn bedrijf. Volgens hem zijn deze middelen noodzakelijk om gewassen gezond te houden.
“Planten worden net als mensen ziek en hebben soms bescherming nodig,” zegt hij. Van der Avoird begrijpt dat omwonenden zich zorgen kunnen maken, maar wijst er ook op dat angst volgens hem vaak wordt gevoed door berichtgeving in de media en een gebrek aan kennis over hoe de middelen worden gebruikt.
Strenge toetsing
Alle gewasbeschermingsmiddelen die in Nederland zijn toegestaan, worden beoordeeld door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb).
Dit college toetst of middelen geen onaanvaardbare risico’s vormen voor mens, dier en milieu. “Pas wanneer er geen aantoonbare gezondheidsrisico’s zijn, worden middelen toegelaten,” geeft de woordvoerder van de Ctgb telefonisch aan.
“Nieuwe wetenschappelijke inzichten kunnen daarbij leiden tot strengere normen of het opnieuw beoordelen van bestaande middelen.”
Ook binnen de sector wordt benadrukt dat de toelating streng is. Frans van Egmond, directeur van Profito, een bedrijf dat gewasbeschermingsmiddelen levert, stelt dat middelen zowel op Europees als op nationaal niveau uitgebreid worden getoetst.
Volgens hem mogen boeren een middel alleen gebruiken als het veilig is bevonden. Hij wijst erop dat normen in de loop der jaren zijn aangescherpt, waardoor middelen die vroeger waren toegestaan nu niet meer gebruikt mogen worden.
Alternatieven nog niet ruim inzetbaar
Ondanks dat de stoffen streng getoetst worden, blijft men kritisch op chemische bestrijdingsmiddelen, ervaart ook de Ctgb. “We kunnen niet naar alles kijken,” geven ze aan.
Er wordt hard gewerkt aan biologische gewasbeschermingsmiddelen op basis van natuurlijke stoffen of geurstoffen. Deze ontwikkeling verloopt echter minder snel dan gewenst. Biologische middelen zijn vaak duurder en minder effectief dan chemische varianten, waardoor ze nog maar beperkt worden ingezet.
De recente uitspraak van de rechtbank kan betekenen dat burgers in de toekomst eenvoudiger kunnen achterhalen welke middelen in hun directe omgeving worden gebruikt. Hoe de uitspraak in de praktijk wordt uitgewerkt, moet de komende tijd duidelijk worden.