De gemeente De Fryske Marren heeft in de huidige bestuursperiode ongeveer 90 procent van haar woningbouwdoelstelling gerealiseerd. Tussen 1 januari 2022 en 30 november 2025 werden 447 nieuwe woningen opgeleverd. De ambitie voor deze periode lag op bijna 500 woningen. Daarmee blijft de gemeente iets onder de oorspronkelijke doelstelling, maar presteert zij relatief sterk.
Dat blijkt uit onderzoek van de NOS in samenwerking met regionale en streekomroepen, waaronder Omrop Fryslân en Radio Spannenburg. Landelijk gezien hebben gemeenten gezamenlijk 71 procent van hun woningbouwambities waargemaakt. Van de ruim 345.000 woningen die tussen 2022 en 2026 gebouwd zouden worden, zijn er 248.000 gerealiseerd. Ruim een kwart van de geplande nieuwbouw is daarmee niet gehaald.
De Fryske Marren: circa 90 procent van doelstelling behaald
Tegen die landelijke achtergrond valt op dat De Fryske Marren boven het gemiddelde scoort. Terwijl veel gemeenten kampen met vertragingen, ligt De Fryske Marren volgens eigen zeggen “op koers” om de gestelde doelen zo veel mogelijk te realiseren. Voor de jaren 2022 tot en met 2025 ging het om circa 127 woningen per jaar, in totaal ongeveer 508 woningen.
In de periode van 1 januari 2022 tot en met 30 november 2025 zijn dus 447 woningen opgeleverd. Dat komt neer op gemiddeld 112 woningen per jaar.
De gemeente geeft aan positief te zijn over dit resultaat. Met 447 gerealiseerde woningen is ongeveer 90 procent van de oorspronkelijke doelstelling behaald. Hoewel het aantal van circa 127 woningen per jaar niet volledig is gehaald, stelt de gemeente dat zij “op koers” ligt.
Volgens de gemeente zijn in dezelfde periode circa 1.015 woningen planologisch voorbereid. Deze projecten bevinden zich nu in de uitvoeringsfase. Dat betekent dat gronden bouwrijp worden gemaakt of dat de woningen momenteel in aanbouw zijn. De officiële oplevering, en daarmee de registratie als gerealiseerde woning, volgt op een later moment.
Vergelijking met buurgemeenten
In de buurgemeente Súdwest-Fryslân is de doelstelling voor deze bestuursperiode wél volledig gehaald. Daar was de ambitie om tussen 2022 en 2025 minimaal 1.000 woningen te realiseren. Volgens de gemeente zijn er 1.009 nieuwe woningen gebouwd. Daarmee is de doelstelling gehaald.
Súdwest-Fryslân schrijft dit toe aan de inzet van woningcorporaties, ontwikkelaars en particulieren. Ook werd een speciaal programmateam Wonen opgezet om de bouw te versnellen. Daarnaast hielpen actief gemeentelijk grondbeleid en een woningbouwimpuls-subsidie van het Rijk bij verschillende projecten. Tegelijkertijd geeft de gemeente aan dat er nog geen evenwicht is tussen vraag en aanbod en dat woningbouw ook de komende periode prioriteit blijft houden.
Ook in de de gemeente Heerenveen zijn vergelijkbare cijfers te zien. In de jaren 2022 tot en met 2025 zijn daar ongeveer 1.040 woningen gerealiseerd. Daarnaast zijn momenteel circa 250 woningen in aanbouw of voorbereiding, die naar verwachting in 2026 worden opgeleverd.
Heerenveen heeft de ambitie om tussen 2023 en 2030 in totaal 2.000 woningen toe te voegen. Volgens de gemeente blijft dat doel realistisch, mede doordat veel projecten al in voorbereiding zijn. Een deel van de recent opgeleverde woningen komt voort uit projecten die al eerder zijn gestart, zoals Skoatterwâld en het programma Centrum Heerenveen. Daarnaast wordt gewerkt aan grootschalige plannen in onder meer de A32-zone en Heerenveen-West, goed voor nog eens zo’n 2.800 woningen in de toekomst.
Landelijke oorzaken van vertraging
Gemeenten noemen verschillende oorzaken voor het achterblijven van woningbouw. Meer dan tachtig gemeenten wijzen op tijdrovende bezwaar- en beroepsprocedures van omwonenden. Daarnaast wordt stikstofproblematiek veel genoemd als vertragende factor. Ook stijgende bouw- en materiaalkosten, netcongestie (beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet) en personeelstekorten bij bouwbedrijven en gemeenten spelen een rol.
Verantwoording
We vroegen alle gemeenten in Nederland welke nieuwbouw-ambitie is opgeschreven in de Coalitieakkoorden van 2022 en wat er in vier jaar tijd feitelijk is gebouwd. Van de 342 gemeenten hebben er 279 meegedaan, een respons van 81 %. De cijfers in dit artikel zijn gebaseerd op die respons. De uitvraag is gedaan door de regionale en streekomroepen.