In Oudehaske werd een derde drugslab in Friesland binnen vijf dagen tijd ontdekt. Volgens onderzoek van de LTO blijkt dat één op de twintig boeren wel eens door criminelen aangesproken wordt. Wat is het effect van deze groeiende problematiek op boeren en onze leefomgeving?
Gaby de Ruiter is sinds twee jaar vertrouwenspersoon bij LTO Noord, haar functie is gericht op het adviseren en voorlichten van boeren op het gebied van criminaliteit. Volgens haar is drugscriminaliteit iets van alle tijden, maar wordt er vaak niet over gesproken.
Smoesjes of geldzorgen
Boeren komen regelmatig in dit soort situaties zonder dat ze hier bewust voor kiezen. “Vaak worden boeren er gewoon ingeluisd. Dan geeft iemand uit de randstad aan in een loods te willen klussen aan een auto,” vertelt De Ruiter. Dat de loods voor criminele doeleinden gebruikt wordt, komt soms pas uit wanneer er een inval door de politie plaatsvindt.
Daarnaast is het voor boeren met geldzorgen een manier om snel aan geld te komen. “Er zijn criminelen die aan de deur komen en 30.000 euro bieden om wat plantjes neer te zetten.” Ze denken daarmee na een half jaar te kunnen stoppen wanneer ze uit de schulden zijn. “Maar ja, zo werkt het niet met criminelen.”
Altijd bereikbaar
De Ruiter is voor de boeren zeven dagen per week beschikbaar wanneer men niet de politie durft te bellen. Ze spreekt bijvoorbeeld met ze af op een anonieme locatie om het erover te hebben en ze kan ze in contact brengen met de criminele inlichtingendienst van de politie.
Het afgelopen jaar heeft ze het flink drukker gekregen dan het jaar ervoor. “Ik was eerst nog niet zo zichtbaar, dus toen heb ik veel gedaan aan naamsbekendheid en voorlichting.” Van 30 meldingen in het eerste jaar ging ze naar 103 meldingen in haar tweede jaar.
Voor haar ligt de nadruk op het zijn van een aanspreekpunt. “Het gesprek aangaan, luisteren wat er speelt en op die manier de boeren helpen en van goed advies dienen.”
Drugsstoffen in onze omgeving
Drugscriminaliteit heeft niet alleen invloed op boeren en omwonenden, maar synthetisch drugsafval heeft ook een groot effect op onze leefomgeving. Een belangrijke adviseur hierin is de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO).
Wanneer er sprake is van het dumpen van drugsafval wordt er advies ingewonnen bij de FUMO over welke stappen er genomen kunnen worden. Als er vervuiling geconstateerd wordt waarvoor een bodemsanering nodig is, houdt de FUMO hier toezicht op.
Kale plekken en dode planten
De stoffen die gebruikt worden bij het maken van synthetische drugs hebben onder andere invloed op de bodemkwaliteit. “Wanneer dat drugsafval in de bodem trekt, dan gaat de aanwezige flora en fauna dood”, vertelt de woordvoerder van de FUMO. Dit kan snel gaan, maar ook pas na langere tijd effect hebben.
Ook wanneer de stoffen in water terechtkomen, heeft dit grote gevolgen voor het leven in het water. Daarnaast is er een risico dat het in het grondwater terechtkomt en daarmee is er een kans dat het in ons drinkwater belandt.
“We hoeven ons niet in de gehele provincie zorgen te maken dat het in ons drinkwater terecht komt, omdat we niet door de gehele provincie drinkwater winnen uit grondwater.”
Mensen kunnen ook fysiek in aanraking komen met de stoffen wanneer ze onbewust op een dumplocatie komen. “Dan kunnen ook brandwonden ontstaan.” Advies is dan ook om altijd afstand te houden.
Vanuit de FUMO wordt opgemerkt dat er steeds meer om hun advies wordt gevraagd vanwege activiteiten hier in de regio. “In het begin hadden we natuurlijk vooral in het zuiden dat we dit soort dingen tegenkwamen. Wij merken ook wel dat dat steeds meer naar het noorden toe trekt.”
Tijdig melding doen
Voor de politie is het erg waardevol wanneer omwonenden verdachte omstandigheden tijdig aangeven. “Tekenen dat er zich een drugslab bevindt zijn bijvoorbeeld de aanwezigheid van een sterke synthetische geur”, aldus Sharis Weidema, woordvoerster Politie Noord-Nederland. Het gaat dan om een anijsachtige of zurige geur.
Daarnaast kan het bij loodsen of schuren zichtbaar zijn. “Ongebruikte deuren en ramen zijn vaak afgedicht, bijvoorbeeld met purschuim.” Ook verdachte reisbewegingen, zoals nachtelijke ritjes met onbekende busjes, zijn reden tot alertheid.
De politie raadt aan om ook bij twijfel altijd contact op te nemen.