Tijdens de Tweede Wereldoorlog verloor het Joodse meisje Hella Pakter uit Amsterdam het grootste deel van haar familie. Terwijl 37 familieleden werden vermoord, overleefde zij de oorlog dankzij een onderduikplek op een boerderij in Bantega. Historicus en onderzoeker Otto Kuipers van Tresoar vertelt op dinsdag 22 april in Bibliotheek Lemmer het verhaal van Hella Pakter.
Anno 2026 is van de betreffende boerderij net buiten Bantega alleen nog het woongedeelte aan de voorzijde intact. Aan de voorzijde is nog de originele dakkapel van de slaapkamer te zien, waar Hella Pakter van eind 1943 tot een paar maanden na de bevrijding sliep.
Nieuwe schuilplaats
Wanneer de terreur van de Duitsers toeneemt, besluit Folkert Holtrop in de zomer van 1944, als de koeien buiten staan, onder de koestal een nieuwe schuilplaats te maken. Met zoon Maurits die in het verzet zit en de joodse onderduikster Hella Pakter in huis vindt hij de verstopruimte in het hooivak van zijn boerderij niet veilig genoeg meer.
De verstopplek bestaat tegenwoordig niet meer, maar Tresoarmedewerker Otto Kuipers, mede-auteur van het boek ‘Door het oog van de naald. Geluk en tragiek in het leven van Hella Pakter’, weet de locatie op deze grijze aprildag, nog precies aan te wijzen.
Lezing in bibliotheek Lemmer
De lezing op 22 april in bibliotheek Lemmer is gebaseerd op het in 2022 verschenen boek ‘Door het oog van de naald. Geluk en tragiek in het leven van Hella Pakter.’ Dit boek is het resultaat van jarenlang onderzoek door oud-Tresoar-directeur Douwe de Vries, zijn echtgenote Yt Dijkstra (kleindochter van Folkert Holtrop) en Tresoar-medewerker Otto Kuipers. In het boek wordt het leven van Hella Pakter (1924–2014) beschreven, met bijzondere aandacht voor haar oorlogsjaren en het lot van haar familie. De lezing wordt in het Nederlands gehouden.
“Als de ruimte klaar is vraagt Folkert een lid van ‘de ondergrondse’ te komen kijken of hij de schuilplaats kan vinden. Dit lukt de betreffende verzetsman niet. Daarmee concludeert Folkert dat de schuilplaats veilig is”, vertelt Kuipers.
In deze ruimte van 2 x 2 x 2 meter is geen licht. Via een kleine pijp die buiten (vlak tegen de muur van de koestal) boven de grond uitsteekt, kan frisse lucht naar binnen stromen. Om deze pijp aan het zicht te onttrekken wordt er een melkbus zonder bodem op geplaatst.
Verstoppen voor de Duitsers
Dat de schuilplaats geen overbodige luxe is blijkt op 23 februari 1945. Op die dag doen de Duitsers een inval op de boerderij. “Omdat ze op tijd worden gewaarschuwd kunnen Maurits en Hella op tijd in de schuilplaats komen. Daarvoor moet eerst de koe aan de kant, zodat het luik onder het stro geopend kan worden. In totaal hebben ze daar ruim drie uren met vier man gezeten.”
Voor het geval de Duitsers de boerderij in brand zouden willen steken wordt een kleine schop meegenomen de schuilplaats in, zodat ze zich dan uit zouden kunnen graven.
Terwijl Folkert en zijn zoon Theunis onder schot worden gehouden zoeken de Duitsers in en om de boerderij naar onderduikers en wapens. Na een urenlange zoektocht keren ze onverrichterzake terug. Hella, een jonge joodse vrouw uit Amsterdam, overleeft de oorlog.
Na de oorlog
Hella Pakter was nog maar een puber toen zij moest onderduiken bij boer Folkert Holtrop in Bantega. Daar wist zij de oorlog te overleven, terwijl ruim driekwart van haar directe familie werd vermoord, voornamelijk in vernietigingskamp Sobibor. Na de oorlog verdween Hella uit beeld. Pas ruim zestig jaar later werd zij teruggevonden in New York en werd het contact met de familie Holtrop hersteld.