Terherne neemt het heft in eigen handen als het gaat om de energietoekomst van het dorp. Tijdens een drukbezochte informatieavond presenteerde Terhernster energiecoöperatie De Poask donderdagavond de plannen voor een lokaal, duurzaam en betaalbaar energiesysteem dat volledig in eigen beheer moet komen. Tijdens de avond bleek dat een warmtenet op dit moment financieel niet haalbaar is, aquathermie daarentegen is wél kansrijk.
Met initiatieven zoals een warmtenet voor de oude dorpskern, aquathermie-oplossingen en de oprichting van een energiegemeenschap, laat het dorp zien dat de energietransitie ook op kleine schaal haalbaar is. Bewoners die in groten getale op de bijeenkomst in dorpshuis De Buorkerij waren afgekomen, kregen niet alleen uitleg over de techniek, maar ook inzicht in de kosten en wat deelname voor hen betekent.
Warmtenet voorlopig te duur
De avond begon met een teleurstellend bericht. Het geplande warmtenet blijkt op dit moment financieel niet haalbaar. “De kosten blijken te hoog, terwijl de behoefte juist groot is”, zegt Herman Sytema van De Poask.
“Ik vind dat heel jammer. Juist zo’n warmtenet heeft veel voordelen, vooral voor het oude deel van het dorp. Ik ben er best wel emotioneel over dat na een jarenlang traject blijkt dat een warmtenet op dit moment niet haalbaar is.”
In het beoogde deel waar het warmtenet zou moeten komen, staan veel oudere woningen die minder goed geïsoleerd zijn en weinig ruimte hebben voor een warmtepomp. “Daar zit ook de grootste energiearmoede”, vertelt Sytema. Ondanks jaren voorbereiding blijft het probleem voorlopig dus bestaan. “De vraag daar is, hoe nu verder?”
Aquathermie als alternatief voor gas
Een project dat wel haalbaar is én waarvoor door zowel provincie Fryslân als gemeente De Fryske Marren subsidie is verleend, is aquathermie.
“Bij aquathermie wordt warmte uit oppervlaktewater gehaald via een warmtewisselaar. Deze warmte wordt vervolgens gebruikt door een warmtepomp om woningen te verwarmen”, legt meteoroloog en voormalig NOS-weerman Gerrit Hiemstra uit. Hiemstra deelde als ambassadeur van het project Eigen Warmte Balk zijn eigen ervaringen met aquathermie.
Volgens Hiemstra is deze methode vooral efficiënt in koude periodes. “Een waterbron werkt dan vaak beter als een luchtbron”, zegt hij. Hij benadrukte daarnaast het belang van lokale initiatieven: “Er zit veel energie in onze omgeving, ook in water. Als je dat slim gebruikt, kun je huizen duurzaam verwarmen.”
Om aquathermie voor Terherne rendabel te krijgen wordt er op ingezet dat dit jaar in ieder geval minstens tien huishoudens meedoen.
Energiegemeenschap moet dorp verbinden
Een ander belangrijk onderdeel van de plannen is de oprichting van een energiegemeenschap. “Het idee hierachter is dat energie die in Terherne wordt opgewekt, ook in het dorp blijft”, vertelt Frans van Heijningen, penningmeester van de energiecoöperatie.
“Bewoners met zonnepanelen kunnen hun overtollige stroom delen met anderen. Daarnaast wordt gekeken naar het gebruik van thuisbatterijen en toepassingen zoals het opladen van elektrische auto’s en gebruik door toeristen.”
Het uiteindelijke doel is duidelijk: “We willen langdurig lagere en stabiele prijzen voor bewoners, zodat iedereen weet waar hij aan toe is.” Van Heijningen hoopt dat per 1 januari 2027 de energiegemeenschap in het dorp een feit is.