Voor het eerst wordt in gemeente De Fryske Marren een Lokale Veteranendag gehouden. Eén van de aanwezige veteranen op zaterdag 18 april in Park Heremastate is Lolke Suierveld (98) uit Joure. Als 19-jarige jongen vertrok hij samen met zijn broer in 1947 als dienstplichtige voor twee jaar naar Nederlands-Indië. De diensttijd op Java was soms best zwaar, sommige herinneringen staan hem anno 2026 nog helder voor de geest.
Lolke Suierveld groeide op in een relatief arme gezinssituatie, met vijf kinderen. Een paar jaar na afloop van de Tweede Wereldoorlog werd hij in 1947 samen met zijn broer opgeroepen om als militair af te reizen naar Nederlands-Indië. “Fansels fûn ús mem dat net leuk, mar der is, doe’t wy werom wienen nea echt wer oer dy perioade praat”, vertelt Lolke.
In de naoorlogse jaren veertig werden militairen per boot naar het front in Nederlands-Indië gebracht. (zie kader) “Wy binne fjouwer wiken ûnderweis west. Dat gong poerbêst, iten en drinken wie goed regele.”
Gevaarlijke reis
Toch was de reis niet zonder risico, zo realiseerde Lolke zich later toen hij weer thuis was. “Wy leinen mei tûzen man hiel ticht opinoar yn it rom te sliepen. Koest dy dêr de kont net keare. We steane der doe net sa by stil en dat wie mar goed ek, mar it wie eins libbensgefaarlik. As der ûnderweis wat mei de boat bart wie, hienen wy as mûzen yn de fal sitten. Mar goed, wy bin sûn wer thúskaam. Wy wienen as jonge jonges ek gewoan dom ju.”
De oorlog in Nederlands-Indië
Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Nederland zijn koloniale gezag over Nederlands-Indië tijdelijk kwijtgeraakt.
Vanaf september 1946 verscheepte Nederland tienduizenden dienstplichtigen naar Indië om het Nederlandse gezag te helpen herstellen.
Na een geklapt akkoord eind 1946, besloot Nederland tot een militair offensief.
Deze Eerste Politionele Actie (21 juli – 5 augustus 1947) zorgde vooral op Java – waar ook de Jouster Lolke Suierveld gestationeerd werd – voor een forse Nederlandse gebiedsuitbreiding.
Het conflict kreeg steeds meer het karakter van een meedogenloze guerrillaoorlog. De Nederlandse eenheden werden vaker doelwit van aanslagen en hinderlagen door de TNI of andere Indonesische strijdgroepen.
Nadat begin 1948 een wapenstilstand een politieke oplossing niet dichterbij had gebracht, startte Nederland op 19 december 1948 opnieuw een groot militair offensief tegen de Republiek Indonesië: de Tweede Politionele Actie.
De tweede Nederlandse poging om een militaire beslissing te forceren leek succesvol, maar mislukte. Op 27 december 1949 droeg Nederland de soevereiniteit over vrijwel de gehele archipel over aan Indonesië.
Bron: Nederlands Veteraneninstituut
Na een opleiding van een half jaar in Nederland werden de jonge militairen rijp geacht om het veld in te gaan. Al had die opleiding volgens Lolke vrij weinig om het lijf. “Se wienen al lang bliid dat we sjitten koenen.”
Verschillende taken
Eenmaal aangekomen had Lolke verschillende taken. “Wy moasten patrouille rinne, en ik wie ek wol motorrider en jeepsjauffeur. Mar wy moasten ek wol op de fijân sjitte fansels. As ik dit oer dwaan mocht, soe ik mei de kennis fan no, nea wêr op libbene minsken sjitte. Mar wy hienen gien kar, oars oerlibbest it sels net.”
Gevraagd naar bijzondere gebeurtenissen tijdens zijn diensttijd op Java, weet Lolke nog dat hij verschillende vrachten met jerrycans benzine van de haven naar de kazerne moest vervoeren. “Libbensgefaarlijk fansels, ien skot op dy jerrycans en de hiele saak wie de loft ynflein.”
Ook herinnert hij zich nog dat hij als jeepchauffeur een hoogzwangere vrouw vervoerde. Het ziekenhuis werd niet gehaald. “De poppe waard yn de jeep berne.” Het kindje overleefde de oorlog niet.
“De hospik hie de poppe op de earm, ûnderweis nei it sikehûs. Doe’t wy op de toubrêge wienen, waarden we besketten troch dy brune mantsjes. De hospik waard presys yn de earm rekke dêr’t er de poppe mei fêsthold. Doe skeat it lytse berntsje fuort en kaam it op de rotsblokken yn de rivier telâne… Dat byld stiet my noch helder foar de geast”, vertelt Lolke geëmotioneerd.
Slachtoffers
Van het bataljon waarvan Lolke deel uitmaakte, overleefden zes militairen de oorlog daar niet. “Der binne 157 Friezen sneuveld, en yn Indië lizze 6.000 sneuvele militairen.”
Van zijn maten die destijds mee op missie waren, is Lolke nog de enige overlevende. Toch kijkt hij al uit naar zaterdag 18 april, de eerste Lokale Veteranendag in De Fryske Marren. “It hat wol wat lang duorre, mar it is moai dat it no op e Jouwer is.”